गाव स्वच्छ ठेवणे कचरा व्यवस्थापन शौचालय बांधकाम व वापर प्रोत्साहन ग्रामस्वच्छता अभियान, प्लास्टिकमुक्त ग्रामपंचायत उपक्रम
💧 2. जल जीवन मिशन
प्रत्येक घराला नळाद्वारे शुद्ध पाणी जलशुद्धीकरण, जलसंधारण विहिरी, बोअरवेल दुरुस्त्या
🌳 3. वृक्षलागवड व पर्यावरण संरक्षण
गावात वृक्षलागवड नर्सरी प्रकल्प प्लास्टिक बंदी, हरित ग्राम उपक्रम
🚜 4. मनरेगा (MGNREGA)
ग्रामीण रोजगार निर्मिती जलसंवर्धन, गाळ काढणे गावसुधारणा कामे (रस्ते, नाले, तळी)
🏫 5. शिक्षण व बालविकास उपक्रम
अंगणवाडी विकास पोषण आहार निरीक्षण शाळा दुरुस्ती, शैक्षणिक साहित्य वितरण
🏥 6. आरोग्य व पोषण उपक्रम
आरोग्य शिबिरे लसीकरण मोहीम कुपोषण निर्मूलन कार्यक्रम महिला व बाल आरोग्य सक्षमीकरण
🧑🤝🧑 7. महिलांसाठी विशेष उपक्रम
महिला बचत गट सक्षमीकरण कौशल्य विकास प्रशिक्षण रोजगार निर्मिती उपक्रम
🛣️ 8. पायाभूत सुविधा विकास
रस्ते, पायवाटा, स्ट्रीटलाईट पाणीपुरवठा लाइन दुरुस्ती सार्वजनिक शौचालय, अंगणवाडी इमारती
9. डिजिटल ग्राम उपक्रम
ग्रामपंचायत ई-कार्यालय ऑनलाइन सेवा (जन्म/मृत्यू दाखले) ग्रामपंचायत मोबाइल अॅप/डिजिटल बोर्ड
10. ग्राम स्वच्छता सप्ताह
नाले सफाई सार्वजनिक ठिकाणांची स्वच्छता आरोग्य जागरूकता मोहीम
भविष्यातील योजना 2026
✅ 1. ग्राम स्वराज्य व क्षमता विकास (RGSA)
पंचायत सदस्यांचे प्रशिक्षण पारदर्शक व उत्तरदायी शासन डिजिटल व्यवस्था, ऑनलाइन नोंदी, e-Governance वाढवणे
✅ 2. डिजिटल ग्रामपंचायत
e-GramSwaraj पोर्टलचा वापर करून सर्व कामांची नोंद ग्रामपंचायत कार्यालयात इंटरनेट, कॉम्प्युटर, ऑनलाइन सेवा कागदविरहित कार्यालयाची दिशा
✅ 3. SVAMITVA योजना (ड्रोन सर्व्हे)
गावची जमीन, घरपट्टी, मालमत्ता यांचा डिजिटल नकाशा मालमत्ता कार्ड वितरण मालमत्तेचे वाद कमी होणे व कर वसुली सोपी होणे
✅ 4. ग्रामपंचायत विकास योजना (GPDP – 2026-27)
रस्ते, पाणीपुरवठा, गटार व्यवस्था प्राथमिक आरोग्य सुविधा, पोषण, महिला-बाल विकास शाळा, अंगणवाडी, समुदाय केंद्रे सुधारणा पर्यावरण आणि स्वच्छतेसाठी स्वतंत्र निधी
✅ 5. हरित व स्वच्छ ग्राम योजना
कचरा व्यवस्थापन प्लास्टिक बंदी, कंपोस्ट पिट वृक्षारोपण, पाणी साठवण प्रकल्प
✅ 6. जलसंधारण व पाणी व्यवस्थापन
पावसाच्या पाण्याचा साठवण विहीर/बांध दुरुस्ती पाइपलाइन सुधारणा, गळती नियंत्रण
✅ 7. ग्राम रोजगार वाढ योजना
स्थानिक रोजगार, स्वरोजगार, महिला बचत गटांना प्रोत्साहन कौशल्य विकास प्रशिक्षण लघुउद्योग व कृषी प्रक्रिया प्रोत्साहन
✅ 8. आरोग्य व सामाजिक कल्याण योजना
आरोग्य शिबिरे मातृत्व व बाल आरोग्य कुपोषण निर्मूलनासाठी विशेष उपक्रम वृद्ध, दिव्यांग व्यक्तींसाठी सुविधा
✅ 9. शिक्षण व युवक विकास
डिजिटल शिक्षण विद्यार्थ्यांसाठी शैक्षणिक सहाय्य क्रीडा व सांस्कृतिक उपक्रमांना चालना
✅ 10. राज्यस्तरीय विशेष अभियान
(उदा. महाराष्ट्रात — मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायत योजना) पंचायतांच्या कार्यक्षमतेत वाढ निधी योग्य वापर प्रत्येक गावासाठी विकास निर्देशक (Development Indicators]
